Luchtvervuiling: wat is het en welke impact heeft het op onze gezondheid?

Stijn Verhulst: ‘Luchtvervuiling ontstaat wanneer schadelijke stoffen van bijvoorbeeld auto’s, industrie of schoorstenen in de lucht terechtkomen. Omdat we die inademen, kunnen ze een weerslag hebben op onze gezondheid.'

'De longen ondervinden eerst de negatieve gevolgen want ze verlenen de schadelijke stoffen toegang tot het lichaam. Vooral de fijnste deeltjes kunnen er heel diep doordringen en grote schade veroorzaken. Maar luchtpollutie kan ook een invloed hebben op het hart en de bloedsomloop en kan het risico op hartaanvallen verhogen.’

'Kinderen die opgroeien in een omgeving met vervuilde lucht kunnen kleinere longen en een kleinere longinhoud hebben'
Stijn Verhulst

Lopen kinderen meer risico op gezondheidsklachten door luchtvervuiling dan volwassenen?

‘Kinderen zijn in volle ontwikkeling. Omdat hun longen nog aan het groeien zijn, ondervinden die sneller een effect van luchtvervuiling. Kinderen ademen sneller waardoor ze gevoeliger zijn voor slechte lucht. Ze zijn ook kleiner. Als ze wandelen of fietsen in straten met veel verkeer komen ze dus dichter bij de uitlaatpijp van auto’s dan volwassenen.'

'En in de stad is het verkeer de grootste vervuiler. Kinderen die opgroeien in een omgeving met vervuilde lucht kunnen kleinere longen en een kleinere longinhoud hebben  dan kinderen die wonen op een plaats met betere luchtkwaliteit.'

Kan luchtverontreiniging oorzaak zijn van astma bij kinderen?

‘Astma is de meest frequente longaandoening bij kinderen. Zo’n 8 à 10 procent heeft er last van. Dat aantal blijft vrij stabiel. In mijn praktijk die ik ruim tien jaar heb, merk ik niet dat de groep patiëntjes groter of kleiner wordt. De oorzaken van astma zijn heel divers.'

'Astma is een ontstekingsziekte. Familiale aanleg speelt een grote rol. Een kind wordt niet met astma geboren. Als de ziekte voorkomt in de familie, is de kans groter om ze te ontwikkelen. Dan kunnen onder meer een virale infectie, contact met allergenen, overdreven hygiëne of luchtvervuiling astma wel uitlokken.’

Is vertoeven in gezondere lucht een doeltreffende remedie tegen astma?

‘In mijn dagelijkse praktijk hoor ik dat kinderen met astma in een omgeving met zuiverdere lucht minder last hebben. Ouders vertellen mij dat hun kind aan zee of in de bergen veel minder hoest, makkelijker ademt, beter eet en minder of zelfs geen medicatie nodig heeft. Ouders zien er hun kinderen opfleuren.'

'We rijden de ring op en ons kind begint te hoesten, zeggen ze mij. Ik krijg wel eens de vraag of verhuizen naar een plek met gezondere lucht te overwegen is. Kinderen met een ernstigere vorm van astma zullen in die omgeving een minder hoge dosis medicatie nodig hebben om de ziekte onder controle te houden dan op plaatsen met een sterke luchtverontreiniging.’

'We testen kinderen voor, tijdens en na het sporten in een groene en in een meer vervuilde omgeving'
Stijn Verhulst

Hoe onderzoek je de mogelijk schadelijke gevolgen van luchtvervuiling op de gezondheid van kinderen?

‘Samen met het departement Bio-Ingenieurwetenschappen van de Universiteit Antwerpen zetten we een groot onderzoek REACH (Early Respiratory Effects of Air pollution on CHildren) op om na te gaan of luchtvervuiling nadelige effecten heeft op de gezondheid van kinderen. We meten de luchtkwaliteit in de onmiddellijke omgeving van het kind en bekijken meteen de invloed op de gezondheid. Dat is nog niet eerder gebeurd in ons land.'

'Voor het eerste deel van het onderzoek testen we kinderen voor, tijdens en na het sporten in een groene en in een meer vervuilde omgeving. We meten de bloeddruk en longfunctie en we analyseren een aantal stoffen in de uitgeademde lucht.’

‘In het tweede deel onderzoeken we de luchtkwaliteit en gezondheidstoestand van de kinderen thuis, op school en onderweg naar school. We doen dat in scholen in het centrum van de stad Antwerpen en in scholen meer in het groen. Extra effecten die we hier bij de kinderen nagaan, zijn concentratie en vroege signalen voor hart- en vaatziekten.'

 

Luchtvervuiling en kinderlongen

Wat kunnen ouders al zelf doen?

‘We willen deelnemende kinderen en hun ouders ook aanzetten om na te denken hoe ze de blootstelling aan de vervuilde lucht zelf kunnen beperken. Zonder aan beweging in te boeten. Want bewegen levert gezondheidswinst op voor iedereen. Kinderen die te voet of met de fiets naar school gaan, moeten zich tijdens de verkeerspits verplaatsen. Dan piekt luchtvervuiling in de stad. 50 of 100 meter van de drukke weg af is de luchtkwaliteit al beter.'

'Kiezen voor rustigere, groene wegen is dus een gezond alternatief. Bomen en planten werken immers als filters die fijn stof uit de lucht opvangen. Op rustigere wegen is de lucht minder slecht, zo blijkt duidelijk uit onderzoek van de Universiteit Antwerpen waarbij de luchtkwaliteit op verschillende plaatsen in en rond de stad werd gemeten met apparatuur in een buggy. Daarom ben ik een grote voorstander van schoolstraten waarin het verkeer op bepaalde momenten van de dag geweerd wordt.’

‘Onthoud ook dat de lucht in je auto slechter is dan de buitenlucht die je inademt als je fietst, zeker langs autoluwe wegen. Als je in de file staat, zelfs met de ventilatie aan, zit je in ongezonde lucht. Minder de auto gebruiken – zeker voor korte afstanden - biedt dus niets dan voordelen.'